Pasztetowa

Kategoria: 

  • Produkty mięsne

Pasztetowa (kiszka pasztetowa, kiszka podgardlana, pasztetówka, kiszka wątrobiana, wątrobianka, reg. leberka, lebera, leberwurst, leberwurszt) – wyrób wędliniarski (wędlina podrobowa) z mielonych podrobów (głównie wątroba, rzadziej dodatkowo płuca, śledziona czy nerki), skórek wieprzowych lub drobiowych oraz tłuszczu (słonina, smalec, podgardle lub boczek), niekiedy z dodatkiem innych rodzajów mięs. Podstawowe przyprawy to: sól, pieprz, cebula, majeranek, ziele angielskie, gałka muszkatołowa.

Zazwyczaj przygotowaną masę parzy się lub gotuje w jelitach albo sztucznych osłonkach, ewentualnie w słoikach, niekiedy dodatkowo podwędza. W zależności od przepisu może wystąpić dodatek jajek (białek z jajek) jako środka wiążącego oraz bułki lub kaszy manny (a nawet gryczanej) jako wypełniacza. Najczęściej podawana na zimno – wtedy, ze względu na swoją konsystencję, zazwyczaj jest rozsmarowywana na pieczywie. Są jednak przepisy na wątrobianki podawane na gorąco – świeżo gotowane, pieczone lub podsmażane.

Pasztetowa w Polsce, jak i gdzie indziej, była produktem uboju gospodarczego wykonywanym natychmiast po zabiciu świni, nim zepsuje się główny składnik wędliny – wątroba. Popularność wyrobu związana była jednak z wpływami kuchni niemieckiej, austriackiej i czeskiej oraz z dostępnością maszynek do mięsa (chociaż bywały wersje kiszki pasztetowej pieczonej z drobno krojonego mięsa). W wielu regionach – zwłaszcza na wschodzie kraju – problem szybko psujących się podrobów rozwiązywano wytwarzając salceson lub pasztet, ewentualnie spożywając wątróbkę smażoną, co było, i niekiedy jest, drugim po świeżynce tradycyjnym produktem spożywczym po uboju wieprza. Na popularność pasztetowej w warunkach domowych wpływał także proces szlamowania kiszek, który musiał być znacznie bardziej staranny niż w przypadku kiełbasy, w której zapach jelita był eliminowany w trakcie wędzenia.
Podgardlana bywa używana jako składnik farszu do pierogów z podrobami.

Dostępna w handlu pasztetowa może cechować się różnym smakiem i różnego rodzaju jakością, choć zwykle przeważa smak wątróbki i barwa szara czy szarokremowa. Zwyczajowo lepsze gatunkowo pasztetowe, pakowane najczęściej w osłonki naturalne, zwano wątrobiankami lub rzadziej podgardlaną, gorsze zaś nosiły miano pasztetowych. Obecnie dominuje określenie pasztetowa, nawet w przypadku wyrobów o wyższym standardzie, np.: pasztetowa wędzona, pasztetowa z beczki, pasztetowa bawarska, pasztetowa cielęca, pasztetowa podwędzana, pasztetowa leberka. Produkty mięsne o zbliżonym bądź identycznym z pasztetową składzie, ale pakowane do słoików lub konserw, nazywa się w Polsce pasztetami. Określenie kiszka, nawiązujące do tradycji, również ma sugerować lepszą jakość.

Pasztetowa jako produkt powszechnie dostępny stała się symbolem codzienności, zwłaszcza monotonnej i przykrej. Jako taka występuje w poezji i prozie, np. Jalu Kurek Młodości, śpiewaj! czy Miron Białoszewski Szumy, zlepy, ciągi, Stara proza. Nowe wiersze. Była też podstawą diety mięsnej w PRL-u, stąd często pojawia się jako atrybut tamtych czasów, np. w Jeżycjadzie Małgorzaty Musierowicz. Tytuł Pani Pasztetowa nosi także utwór Kasi Nosowskiej. We fragmencie powieści Andrzeja Sapkowskiego Boży bojownicy, zawierającym opis uczty po świniobiciu, pojawiają się czeskie jitrniczki (czyli wątrobianki, krwawniczki i nadziewane kaszą jelitka [...] Ledwie trochę wystygły, rzucili się na nie jak wilki[3].). W Listach z Afryki Henryka Sienkiewicza wątrobianka pojawia się jako jeden z synonimów kultury niemieckiej: Jesteśmy przecie w kraju, w którym wierzą w przeznaczenie. Ono widocznie chciało, bym nie jechał statkiem francuskim "Amazone", lecz niemieckim "Bundesrathem", i bym pod równikiem jadł Leberwurst, Sauerkraut i Kalbrust mit Kartoffelsalat. Niechże i tak będzie! Tymczasem mam przed sobą pięć dni czasu, który mogę przepędzić w sposób jeżeli nie rozkoszny, to przynajmniej oryginalny, to jest klnąc na zimno w Afryce i chodząc w ciepłym paltocie nad Morzem Czerwonym.
Treść pochodzi ze strony :
http://pl.wikipedia.org/wiki/Pasztetowa